Góry Czerchowskie z Majdanu. Wilk na szlaku, Solisko i zachód słońca na zamku
Góry Czerchowskie mam na tyle blisko Gorlic, że po całej wędrówce zostaje jeszcze czas, żeby gdzieś zajrzeć przed powrotem do domu. W połowie maja 2014 roku pojechałem tam z druhem Waldemarem z Gorlickiej Grupy Górskiej. Z Majdanu mieliśmy przejść przez Priehyby, Hrašovík i Solisko, a potem zejść z Lysiny z powrotem do auta. Wyszło prawie szesnaście kilometrów, dziesiątki zdjęć i kilka sekund na leśnym zakręcie, których do dziś nie zapomniałem. A najpiękniejsze światło tego dnia zobaczyliśmy dopiero wieczorem, ze starych murów nad Kamenicą.
Słowacy nazywają to pasmo Čergov. Leży na północnym wschodzie kraju, w historycznym Szaryszu i ciągnie się przez około 30 kilometrów. Najwyżej wznosi się Minčol (1157 m), a tę samą nazwę co całe pasmo nosi też jeden z jego szczytów, Čergov (około 1050 m). To góry fliszowe, zbudowane głównie z piaskowców i skał ilastych. Między długimi, zalesionymi ramionami grzbietu spływają potoki, a wysoko, wśród lasów, zachowały się łąki i polany. Z niektórych można objąć wzrokiem kawał Słowacji i góry po polskiej stronie. Tamtego dnia długo oglądaliśmy to pasmo przede wszystkim z dna mokrej doliny. Na panoramy należało sobie najpierw zapracować.
Majdan nad Ľutinką
Dojazd z Gorlic minął nam szybko. Samochód zostawiliśmy w Majdanie, przysiółku Olejníkova, przy rozstaju szlaków oznaczonym na mapie jako Majdan- rázcestie. Kiedy pierwszy raz zobaczyłem nazwę Majdan, od razu skojarzyła mi się z Kijowem. Był maj 2014 roku, zaledwie kilka miesięcy po zimowych protestach na kijowskim placu Niepodległości. Jeszcze miałem w pamięci tamte obrazy, a tutaj przede mną była mała słowacka osada nad potokiem, gdzie od strony lasu dochodził odgłos pilarek.
Jeśli zechcecie powtórzyć naszą pętlę, jako cel dojazdu wpiszcie Majdan, rázcestie w gminie Olejníkov. Od strony Muszyny można jechać przez Leluchów i Lipany, a w Pečovskiej Novej Vsi odbić w stronę Olejníkova i Majdanu. Przy rozstaju jest niewielki placyk, z którego korzystałem także podczas późniejszej wyprawy z Majdanu przez Lysą i Chatę Čergov. To dobre miejsce do rozpoczęcia i zakończenia pętli. Rano wybieramy zielone znaki w kierunku Sedla Priehyby. Żółtym szlakiem wrócimy po południu.
Majdan i leśna kolejka. W 1828 roku osada nosiła już tę nazwę i liczyła siedem domów oraz 65 mieszkańców. Majdan figuruje też w węgierskim tytule spisu gruntów z 1865 roku, który odnotowuje inwentarz archiwum państwowego w Preszowie. Na początku lat dwudziestych XX wieku w osadzie kończyła się leśna kolej wąskotorowa z Sabinova. Miała prawie 13,6 km długości, szyny w rozstawie 600 mm i tor przeładunkowy w Majdanie. Pod koniec grudnia 1920 roku skład z drewnem trzeba było przed Sabinovem rozdzielić, bo silnik nie dał rady na przeciwstoku. Następnego dnia na mokrych szynach ślizgały się koła. Ostateczne zezwolenie na eksploatację wydano w 1921 roku, a już w 1923 roku kolejkę rozebrano i sprzedano.
Kiedy się o niej dowiedziałem, raz jeszcze pomyślałem o pilarkach słyszanych przy samochodzie. Praca w tych lasach ma dłuższą historię, niż można by przypuszczać, ruszając dziś spod zwykłego drogowskazu. Samego pochodzenia nazwy osady nie udało mi się ustalić.
Zielonym szlakiem wzdłuż Ľutinki i Hrašova
Po rannym deszczu wszystko było mokre, las cudownie się zazielenił i tak pachniało wiosną, że aż chciało się iść. Wiatr szumiał w drzewach, a od wody co chwilę dobiegał nas inny szmer. Najpierw wędrowaliśmy wzdłuż Ľutinki, potem w górę doliny jej dopływu, Hrašova. W słowackich opracowaniach można spotkać także nazwę Horošov. Przy wezbranej wodzie wystarczyło przejść kawałek, by trafić na następną kaskadę albo bystrze.
Kto chodzi ze mną po górach, ten wie, że wodospad może mieć choćby pół metra, a ja i tak wyciągnę aparat. Waldek miał tego dnia cierpliwość do tych przystanków, zresztą obaj chcieliśmy podejść do wody i fotografować z bliska. Co rusz zatrzymywaliśmy się przy kolejnym progu. A że szliśmy wygodną leśną drogą, potem łatwo było wrócić do rytmu marszu. Zielonemu szlakowi w stronę Priehyb towarzyszyły oznaczenia ścieżki dydaktycznej i trasy rowerowej.
Oko w oko z wilkiem
Droga ostro skręcała. Za zakrętem, jakieś dwadzieścia metrów przed nami, na naszej ścieżce stał wilk.
Zaskoczenie było po obu stronach. Wiał mocny wiatr, las szumiał po deszczu i mam wrażenie, że wilk spodziewał się nas równie mało, jak my jego. Przez kilka sekund mierzyliśmy się wzrokiem jak treser w cyrku z lwem. Dziwne, ale nawet się nie bałem. Zaskoczenie było tak duże, że strach nie zdążył się pojawić.
Wilk po długiej chwili spokojnie zszedł z drogi i wszedł w leśną gęstwinę. Pomyślałem później o pilarzach, których słyszeliśmy jeszcze w Majdanie. Może odgłosy ludzi pracujących w lesie były mu znajome. Tyle mogłem sobie wtedy pomyśleć. Samo spotkanie trwało moment i skończyło się tak zwyczajnie, że do dziś zdumiewa mnie przede wszystkim ten spokój. 🙂
Gdyby to była wataha, pewnie zamarłbym z przerażenia. A tak przez kilka sekund patrzyliśmy sobie w oczy, po czym każdy poszedł w swoją stronę. Pierwszy i, jak dotąd, jedyny raz w życiu stanąłem oko w oko z wilkiem.
Pápežova studnička i kapliczka na Priehybach
Dalej trzymaliśmy się zielonych znaków. Po skończeniu bitej, utwardzonej drogi trafiliśmy na małą wiatę i źródełko Pápežova studnička. Warto zapamiętać tę kolejność, jeśli idziecie naszym śladem. Wiata i źródło są jeszcze na podejściu, przed przełęczą. Na mapach źródełko jest oznaczone własną nazwą. Skąd się ona wzięła, pozostaje dla mnie zagadką.
Na przełęczy Priehyby otworzyły się pierwsze widoki. Po marszu między drzewami dobrze było podnieść głowę i zobaczyć coś więcej niż następny zakręt drogi. Przez przełęcz wiodło dawniej połączenie między okolicami Sabinova i Bardejova. Zielony szlak biegnie stąd dalej w dół do Livova, a przecina go niebieski szlak głównym grzbietem. Przy drodze stoi ładna kapliczka.
Podanie z Priehyb. W jednej ze słowackich relacji przy kapliczce pojawia się legenda o kupcu, którego miano powiesić w Lewoczy. Ocalił go podobno diabeł, z którym kupiec zawarł układ. Zachował mi się tylko trop do tej opowieści. Sama kapliczka jest dobrze udokumentowana, a daty jej budowy i wezwanie nie udało mi się potwierdzić.
Na przełęczy z Waldkiem podeszliśmy do jednej z tablic ścieżki dydaktycznej. Informowała o akcji „Kup sobie drzewo”. Pamiętam, że obaj byliśmy w lekkim szoku. Na szlaku człowiek przywykł czytać, jakie drzewa rosną w lesie albo co widać z polany. Tu nagle dowiadywaliśmy się, że można wpłacić pieniądze na symboliczny zakup drzewa, a z takich wpłat da się wykupić i ocalić las!
Las kupiony dzięki zbiórce. Słowackie stowarzyszenie VLK rozpoczęło akcję „Kúp si svoj strom” w 1997 roku. Rok później kupiło las w górnej części dorzecza Ľutinki, a w 2004 roku powstał tam prywatny rezerwat Vlčia o powierzchni 21,24 ha. Od chwili zakupu las rozwija się bez wycinki, sadzenia drzew i usuwania martwych pni. Ścieżki dydaktyczne Priehyby, Tokáreň i Baranie tworzą sieć wytyczoną w 2005 roku. W 2016 roku VLK opisał także osobną ścieżkę w okolicy rezerwatu, na której wiadomości o lesie odkrywa się, szukając skrytek z pomocą GPS.
Hrašovík i łąki Pastierčaky
Na Priehybach skręciliśmy na niebieski szlak grzbietowy w kierunku Hrašovíka. Od przełęczy na szczyt jest około 1,2 km i tu podejście robi się wyraźnie bardziej odczuwalne. Hrašovík ma 1009 m n.p.m. W jego okolicy las ustępuje miejscami otwartym łąkom. Gdy wyszliśmy wyżej, zaczęła się najpiękniejsza część całej pętli.
Dróżka wiła się po grzbiecie jak miedza wśród pól. Wąska, zielona od trawy, między pojedynczymi drzewami i skrajem górskich łąk, które podchodziły aż tak wysoko. Raz otwierał się widok po jednej stronie, kawałek dalej po drugiej. W połowie maja zieleń była tak świeża i soczysta, że po każdym odcinku między drzewami chciało się znów zatrzymać. Idąc tędy, łatwo zrozumieć, dlaczego niektóre grzbiety Čergova przypominają mi Bieszczady.
Dawne pastwiska i panoramy. Jeszcze w połowie XX wieku wzdłuż grzbietu od Hrašovíka po szczyt Čergov ciągnęły się rozległe tereny wypasowe. Po ustaniu wypasu część zarosła, a część zalesiono. Łąki Pastierčaky przypominają, jak otwarty był kiedyś ten grzbiet. Z okolic Hrašovíka można wypatrzyć Solisko, a z otwartych miejsc po północnej stronie również pasmo Busova. Przy dobrej przejrzystości na zachodzie pokazują się Tatry. Na samych Pastierčakach polany otwierają widoki głównie ku południu, choć miejscami da się spojrzeć także na północ.
Solisko (1057 m) i drugie śniadanie na grzbiecie
Od Hrašovíka do Soliska mieliśmy następne 2,8 km. Szło się sprawnie, choć ani Waldkowi, ani mnie nie spieszyło się tak bardzo, żeby schować aparaty. Pogoda się poprawiała, widoki zmieniały się z każdą polaną i na tym jednym odcinku zrobiliśmy dziesiątki zdjęć. Po drodze otwarte łąki ustępują na chwilę lasowi, przez który podchodzi się na Solisko.
Tablica na szczycie podaje 1057 m. To najwyższy punkt naszej pętli i tutaj zrobiliśmy dłuższą przerwę na drugie śniadanie. Dopiero wtedy naprawdę usiedliśmy. Rano zatrzymywała nas woda, potem wilk, a na grzbiecie widoki i zdjęcia. Na Solisku wreszcie zatrzymaliśmy się z własnej inicjatywy. 🙂
Z Soliska na przełęcz Lysina
Po śniadaniu wróciliśmy na niebieski szlak. Do Lysiny zostało około 1,3 km i parę kolejnych polan, więc aparaty wciąż się przydawały. Na tym krótkim odcinku dobrze widać, jak wiele zależy od tego, po której stronie dróżki kończy się las. Między drzewami krajobraz znika, po czym na następnej łące znów mamy przed sobą całe boczne ramiona Čergova.
Gdzie patrzeć między Soliskiem a Lysiną? Z polan za Soliskiem otwierają się widoki na dolinę wsi Kríže i boczny grzbiet zakończony Žobrákiem. Z samej Lysiny podczas późniejszej wędrówki sfotografowałem Busov i Lackową. To dobre punkty orientacyjne, jeśli chcecie rozpoznać góry po drugiej stronie doliny.
Na Lysinie kończył się nasz marsz głównym grzbietem. Niebieskie znaki prowadzą dalej w stronę Veľkiej Javoriny. My skręciliśmy na zielony szlak w stronę Tokárni, po stronie Majdanu. Na tym rozstaju warto przeczytać kierunki na drogowskazie. Zielone znaki prowadzą także na przeciwną stronę przełęczy, ku wsi Kríže.
Strome zejście przez Veľké Tokárne
Z Lysiny zeszliśmy już lasem przez rejon Veľké Tokárne. Po porannym deszczu było stromo i ślisko, więc z Waldkiem szliśmy powoli i ostrożnie. Po łagodnym marszu grzbietem nogi musiały się przestawić. To najbardziej wymagający fragment pętli po opadach. Od przełęczy do dolnego rozstaju jest około 3,3 km, a na ich pokonanie warto zostawić sobie zapas czasu. Szlak prowadzi zacienioną drogą leśną, z mokrymi liśćmi. Podczas późniejszej wyprawy na górnym odcinku również trafiłem na słabo widoczną ścieżkę, a niżej na błoto. Na zejściu dobrze mieć pod ręką mapę i pilnować zielonych znaków.
W Tokárni skręciliśmy na żółty szlak. Ostatnie dwa kilometry do auta w Majdanie szliśmy leśną drogą wzdłuż Ľutinki. Znowu pojawiły się małe wodospady, więc nawet pod koniec dnia było na czym zawiesić oko. Według opracowania o dziejach Drienicy doliną biegła niegdyś droga bardejowska. Odchodziła od głównej drogi w dolinie Torysy w Pečovskiej Novej Vsi, a dalej prowadziła przez Ľutinę, Majdan, Podbaranie i Ambrušovce. Potem przechodziła przez Čergov i schodziła przez Hertník do Bardejowa. My z Waldkiem przeszliśmy krótki kawałek tej dawnej drogi w przeciwnym kierunku, z Tokárni w dół doliny do Majdanu.
Do samochodu wróciliśmy około szesnastej. Przeszliśmy prawie 16 km, a z postojami zajęło nam to około siedmiu godzin. Do domu mieliśmy niedaleko. Skoro zostało jeszcze trochę dnia, pojechaliśmy do pobliskiej wsi Kamenica zobaczyć ruiny zamku.
Kamenicki hrad na koniec majowego dnia
W Kamenicy zostawiliśmy samochód na parkingu przy kościele. Do ruin weszliśmy w około pół godziny na przełaj przez łąki pod ruinami. Zamek stoi na wapiennej skale na wysokości około 725 m n.p.m. Dwie wyniosłości skały łączy wąskie siodło. Budowniczowie dostosowali do nich układ zamku. Starsza część z cylindryczną wieżą zajęła zachodnie wzniesienie, a później zabudowano również większą, wschodnią część skały.
Wiosną 2014 roku trwały prace przy zamku. Pamiętam stojące rusztowania. Z Waldkiem obejrzeliśmy cały teren ruin i zostaliśmy na górze do wieczora. Po mokrym poranku i coraz ładniejszej pogodzie na grzbiecie dzień miał dla nas jeszcze ostatnią niespodziankę. Słońce wyszło zza chmur i zachód oglądaliśmy z zamkowych murów. Z całej wyprawy właśnie ten wieczór był dla mnie najpiękniejszy. Jeszcze rano fotografowaliśmy wodę w mokrym lesie, a teraz patrzyliśmy, jak nad Kamenicą gaśnie słońce.
Zamek wtedy i dziś. Według nowszych badań przywołanych przez gminę zamek powstał na przełomie XIII i XIV wieku. Pierwsza pewna wzmianka pochodzi z 1306 roku, kiedy zapisano go jako castrum Thorku. W 1556 roku zdobyło go wojsko Ferdynanda I. W 1816 roku część ocalałych murów rozebrano, a kamień wykorzystano przy budowie gorzelni w sąsiedniej Lúčke. W 2012 roku archeolodzy znaleźli tu kamienne kule armatnie. W 2014 roku, kiedy widzieliśmy rusztowania, zabezpieczono mury zachodniej wieży. Badany w tym samym okresie obiekt, który brano za studnię, okazał się niedokończony i nigdy nie było w nim wody.
Dojście według informacji gminy z listopada 2026 roku. Od 2025 roku ruinami opiekuje się gmina Kamenica. Do wyznaczonego parkingu pod zamkiem najlepiej dojechać od strony Kamenicy, kierując się tablicami we wsi. Z parkingu oznakowana ścieżka dydaktyczna prowadzi przez las do ruin w około 30 minut. Gmina opisuje również łagodniejsze, trochę dłuższe dojście przez łąkę. Nasze wejście z 2014 roku zaczynało się przy kościele. Zwiedzanie zamku to osobny spacer po zakończeniu pętli w Čergovie.
Z ruin schodziliśmy już w zapadających ciemnościach właśnie tą ścieżką dydaktyczną. Została nam tylko droga do domu. Do dziś pamiętam te trzy chwile z tamtego dnia. Wilka na zakręcie, zieloną „miedzę” na grzbiecie górskim i słońce, które na sam koniec wyszło zza chmur nad Kamenicą… 🙂
Mapa i parametry trasy przez Góry Czerchowskie
| Parametr | Dane trasy |
|---|---|
| Start i meta | Majdan, rázcestie, przysiółek Olejníkova |
| Przebieg | Majdan → Sedlo Priehyby → Hrašovík → Pastierčaky → Solisko → Sedlo Lysina → Veľké Tokárne → Tokáreň → Majdan |
| Kolory szlaków | Zielony do Priehyb, niebieski do Lysiny, zielony do Tokárni, żółty do Majdanu |
| Dystans | 16 km |
| Suma podejść | 568 m |
| Suma zejść | 568 m |
| Orientacyjny czas marszu | Ok. 5,5 godz. |
| Czas naszej wędrówki | Ok. 7 godz. z postojami |
| Najwyższy zdobyty szczyt | Solisko, 1057 m n.p.m. |
| Trudność | Umiarkowana. Wyraźniejsze podejście z Priehyb na Hrašovík oraz strome zejście z Lysiny, śliskie po deszczu |
| Charakter trasy | Pętla krajoznawcza. Doliny potoków, drogi leśne, grzbietowe łąki i odcinki widokowe |
| Kamenicki hrad | Osobna wycieczka po powrocie do auta, poza dystansem i czasem pętli |
Czytaj dalej:
- Z Majdanu przez Lysą i Chatę Čergov na Veľką Javorinę
- Z Kríży przez Veľką Javorinę do wieży na Žobráku
- Pętla z Livova na Minčol i Malý Minčol
- Wszystkie moje wędrówki po Čergovie
Zajrzyjcie jeszcze do galerii z tej wyprawy. Na zdjęciach zostawiłem Wam kaskady Ľutinki, majowe polany i zachód słońca nad Kamenicą. Jeśli lubicie takie powroty do mojego górskiego archiwum i chcecie wesprzeć powstawanie następnych opowieści, możecie postawić mi symboliczną kawę przez BuyCoffee. Dziękuję za wspólną wędrówkę! I każde okazane wsparcie.
Z górskim pozdrowieniem
Marcogor

























